De kloosters van Meteora
Griekenland – Centrum | Anno 2018
Rotspilaren en kluizenaars
Klooster van de Heilige Stephanos
Klooster van de Heilige Drievuldigheid (Agia Triada)
Klooster van de Heilige Nikolaos Anapausas
Rotspilaren en kluizenaars
De rotspilaren van Meteora bestaan uit een mengsel van zandsteen en een conglomeraat van kiezels. Dat mengsel is ontstaan door de afzetting van steen, zand en modder door rivieren aan de rand van een meer
Ongeveer 60 miljoen jaar geleden is dit gebied omhoog gestuwd, waardoor een plateau ontstond dat aan erosie door wind, water en temperatuurverschillen blootstond. Gaandeweg werden zo de rotspilaren uitgesleten
Wat Meteora echter bijzonder maakt, is de uniformiteit van de lagen die vele miljoenen jaren lang afgezet zijn. Van de typische gekleurde banden van afzettingsgesteente is hier geen sprake
Deze ruige omgeving, ver weg van alle drukte en dichter bij God, trok vanaf de 9e eeuw ascetische kluizenaars aan
De eerste kloosters
De asceten leefden in moeilijk toegankelijke holtes en spleten in de rotsen, waar ze zich ongestoord aan contemplatie konden wijden
Op het einde van de 11e eeuw vormde zich op de rots Dupiani (rechts van het midden op de foto) de eerste skite, een informele kloostergemeenschap gewijd aan de Heilige Maagd van Dupiani
In zo’n skite leidden de monniken hun eigen leven in aparte grotten, maar hadden ze gemeenschappelijke diensten en gedeelde middelen
De ruïnes van het klooster van de Pantocrator bevinden zich in een rotsspleet op de oostelijke flank van Dupiani
Om het klooster van de Pantocrator te bereiken moet je aan bergbeklimmen doen |
|
Op de rotsformatie Agia was het klooster van de Heilige Apostelen gevestigd |
Het klooster van de Heilige Geest in de Heilige Geestrots wordt weleens de monnikengevangenis genoemd. Het leven kan er onmogelijk comfortabel geweest zijn |
|
Aan de noordkant van Dupiani, een veertigtal meter boven de begane grond, bevindt zich de grot van Sint-Joris Mantilla |
Met touwen beklimmen jongeren elk jaar de quasi loodrechte rotswand om ter ere van Sint-Joris in de grot honderden kleurrijke sjaals op te hangen en de oude sjaals mee naar beneden te brengen – een traditie die in het begin van de 17e eeuw ontstond
Ruïnes van het klooster van Johannes de Doper
Kalampaka, aan de voet van Meteora, bevindt zich ongeveer 240 m boven de zeespiegel
Zicht vanaf Psaropetra op vier van de zes kloosters die nog actief zijn. Het klooster van de Heilige Nikolaos is het laagst gelegen en bevindt zich 419 m boven de zeespiegel. Met 613 m is het Groot Meteoron het hoogst gelegen klooster. De zes kloosters maken sedert 1988 deel uit van het Werelderfgoed
Klooster van de Heilige Stephanos
Omstreeks 1190 leefde de asceet Jeremia op deze 528 m hoge rots
De bouw van het klooster van de Heilige Stephanos begon in de 14e eeuw en werd voltooid in de 16e eeuw
Een bruggetje verbindt het klooster met de buitenwereld |
|
Het historische katholikon of de hoofdkerk uit de 15e eeuw |
Sedert 1961 is het een nonnenklooster – het enige in Meteora
Klooster van de Heilige Drievuldigheid (Agia Triada)
De Agia Triada, het klooster van de Heilige Drievuldigheid, bevindt zich op een indrukwekkende vrijstaande rotspilaar, 535 m hoog. Het spectaculaire decor was te zien in de James Bond-film For Your Eyes Only uit 1981
Heden ten dage is een bezoek aan het klooster nog altijd een heuse uitdaging |
|
Het pad leidt eerst naar de bodem van de kloof… |
…om vervolgens aan de overkant langs de rotswand naar boven te klimmen |
|
|
Traditioneel gebeurde de bevoorrading van het klooster via een soort kabellift. Goederen, maar ook mensen, werden in een net van gevlochten touw over de kloof getransporteerd |
|
Dat vergde heel wat vertrouwen, want de touwen werden pas vervangen ‘wanneer de Heer ze liet breken’ |
De gebouwen van het klooster dateren van het midden van de 15e eeuw
Interieur van het katholikon (1475) |
|
De fresco’s dateren van 1741 |
Kapel van Johannes de Doper (1682)
Een Pantocrator siert de koepel, met de vier evangelisten op de pendentieven
Rousanouklooster
|
|
|
484 m hoog op een flinterdunne, vrijwel verticale klif lijkt het Rousanouklooster de wetten van de gravitatie te tarten
De werkzaamheden aan het kloostergebouw zoals wij dat kennen begonnen in 1527
|
|
|
Het katholikon is aan de Transfiguratie gewijd, waarbij Jezus op de berg Tabor voor de apostelen Petrus, Johannes en Jakobus zijn goddelijke aard openbaarde
Het Rousanouklooster is wellicht het meest fotogenieke klooster van Meteora
Gezien de beperkte oppervlakte zagen de monniken zich genoodzaakt in de hoogte te werken zodat het gebouw drie verdiepingen telt. Het moet een zeer lastige en gevaarlijke onderneming geweest zijn om op zulke hoogte en zulke beperkte ruimte een klooster te bouwen
Sedert 1998 heeft een gemeenschap van nonnen zijn intrek in het klooster genomen |
|
Bemerk de ladder waarlangs de monniken eertijds het klooster betraden |
|
|
|
Klooster van de Heilige Nikolaos Anapausas
Met een hoogte van 419 m is het klooster van de Heilige Nikolaos Anapausas het laagstgelegen klooster van Meteora
|
|
|
Via een honderdtal treden bereiken je het gebouw uit de 14e eeuw
In 1527 schilderde de invloedrijke Theophanis Strelitzas, alias Theophanis de Kretenzer, verscheidene fresco’s in de narthex en het katholikon van het klooster
Levensgrote afbeeldingen van heiligen, met onder meer de heilige Konstantinos en de heilige Helena (tussen de twee stoelen)
Het Laatste Oordeel (boven de doorgang) en een vuurspuwende draak (onderaan rechts) |
|
Heilige Theophanis (tweede van links) |
Kloostercel met de Ontslapenis van de heilige Nikolaas
Ontslapenis van de Heilige Efrem de Syriër
“Zo gaf Adam namen aan al het vee, alle vogels in de lucht en alle wilde dieren” (Genesis 2:20)
Varlaämklooster
Het Varlaämklooster overschouwt de omgeving van op een 551 m hoge klif. Achteraan links in de vallei zien we het klooster van de Heilige Nikolaos Anapausas
Het Varlaämklooster is het tweede in rang van de Meteorakloosters. Het moet alleen het hoger gelegen Groot Meteoron boven zich dulden – letterlijk en figuurlijk
Het Varlaämklooster gezien vanuit het zuidoosten… |
|
…en vanuit het noordwesten |
Net zoals het Rousanouklooster (achteraan rechts in de vallei) dankt het Varlaämklooster zijn naam waarschijnlijk aan de eerste bewoner van de klif waarop het gebouwd is. In 1350 trok de vrome kluizenaar Varlaäm zich hier terug en bouwde er de kapel van de Drie Hiërarchen
Uit schriftelijke bronnen blijkt dat de kloosterkerk in 1542 in slechts twintig dagen voltooid werd. Daarvóór had men er echter 22 jaar over gedaan om het benodigde materiaal naar boven te brengen
Het katholikon is aan Alle Heiligen gewijd en werd in 1541-1542 door de priester-monniken Theophanis en Nektarios gebouwd |
|
Opvallend is het vergulde houtsnijwerk van de iconostase (einde 18e eeuw) |
Ontslapenis van Maria
|
|
|
Groot Meteoron
Het Groot Meteoron, gewijd aan de Transfiguratie, bevindt zich op een hoogte van 613 m en is daarmee het hoogstgelegen klooster van Meteora. Het ligt ruim zestig meter hoger dan het Varlaämklooster (rechts)
Het Groot Meteoron werd kort voor het midden van de 14e eeuw door de heilige Athanasios gesticht, die daarmee het begin inluidde van het georganiseerde monastieke leven in Meteora. Het is het oudste en het grootste klooster van Meteora
Oorspronkelijk was het klooster enkel toegankelijk via de 106 m hoge toren. In 1922 werd in de rotsen een trap uitgehouwen
|
|
Middeleeuwse fresco’s bij de ingang van het klooster |
Oorspronkelijk was het klooster enkel toegankelijk via een net van gevlochten touwen aan een lier of via een ladder |
|
Later werd dit transportsysteem geïnstalleerd |
De bouw van het katholikon werd voltooid in 1387 of 1388
Noach sloeg op een plank om de dieren op te roepen naar de Ark te komen en zo aan de catastrofe van de zondvloed te ontsnappen. Op dezelfde manier slaat een monnik op de talanton om de andere monniken en de bezoekers van het klooster op te roepen naar de kerk te komen voor het gezamenlijk gebed en zo aan de catastrofe van de zonde te ontsnappen
Keuken |
|
Werkhuis |
|
|
|
|
|
|
|
|
Jaak Palmans
© 2025 | Versie 2025-09-20 14:00